אַריבער צום ספֿר
דער אַכטערהשמיני

לײען־הגדרות

גרײס פֿון די אותיות
ברײט פֿון דער שורה
דער אַכטערשער 3 פֿון 1610 מינוט

און װעט זען יעדער פֿלײש

וְרָאוּ כָל בָּשָׂר

שטראַלן גאָלדענעם ליכט קומען אַרײַן אין טיפֿן וואַסער פֿון אויבן ביז מען קען נישט שיידן ליכט פֿון וואַסער.
XXXVסימן 36 פֿון 501

“וראו כל בשר”

דער נבֿיא זאָגט:

“ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדו.”

“ונגלה כבֿוד ה' וראו כל בשר יחדיו.”

עס איז אפֿשר ניטאָ קײן פֿולקאָמענערער פּסוק פֿאַרן אַכטן.

“ונגלה.”

אַנטפּלעקט.

ניט באַשאַפֿן.

ניט נײַ געשאַפֿן.

אַנטפּלעקט.

“וראו.”

זײ װעלן זען.

די תפֿיסה בײַט זיך.

“כל בשר.”

כל בשר.

דאָס גשמיותדיקע בלײַבט.

די װעלט בלײַבט.

די התלבשות בלײַבט.

װאָס עס בײַט זיך איז דאָס פֿאַרהעלטעניש צװישן דער גשמיותדיקער תפֿיסה און דער געטלעכער אמת.

דאָס איז פּונקט פֿאַרקערט פֿון אַן אַנטלױפֿנדיקער מיסטיק.

דאָס פֿלײש פֿאַרשװינדט ניט כּדי מען זאָל זען אלוקות.

דאָס פֿלײש זעט.

דערפֿאַר געהערט דער אַכטער צו משיחן.

דער שפּיץ פֿונעם גילוי איז ניט דער זיג פֿונעם גײַסט איבערן חומר.

עס איז דער חומר װאָס הערט אױף צו באַהאַלטן זײַן אָפּהענגיקײט פֿונעם גײַסט.

XXXVIסימן 37 פֿון 501

װען דאָס אױג דערגרײכט די אמונה

דורכן גאַנצן גלות דרעסירט ייִדישקײט אַ מערקװירדיקע טאָפּלטע הכרה.

דאָס אױג זעט אײן זאַך.

די תורה לערנט אַן אַנדערע.

דאָס אױג זעט שטענדיקײט.

די תורה זאָגט אַז די בריאה װערט באַנײַט.

דאָס אױג זעט זעלבשטענדיקע מאַכט.

די תורה זאָגט השגחה.

דאָס אױג זעט דעם טױט װי אַ סוף.

די תורה זאָגט תחית המתים.

דאָס אױג זעט גלות.

די תורה זאָגט צו גאולה.

דער ייִד לעבט צװישן תפֿיסה און אמת.

אמונה טראָגט װאָס די ראִיה קען נאָך ניט באַשטעטיקן.

אינעם אַכטן װערט די שפּאַלט שמאָלער.

דאָס אױג דערגרײכט.

דאָס מאַכט ניט די אמונה איבעריק.

עס אַנטפּלעקט װאָס די אמונה האָט געטראָגן דורכן העלם.

מען קען זאָגן:

זיבן גלײבט אַנטקעגן דער אױסגעװיזענער זעלבשטענדיקײט פֿון דער װעלט.

אַכט זעט דורך דעם אױסזען.

זיבן טראָגט דעם סוד.

אַכט װערט דורכזיכטיק צו אים.

XXXVIIסימן 38 פֿון 501

דער געשריבענער נאָמען און דער אױסגערעדטער נאָמען

קבלה און חסידות באַטראַכטן דעם אונטערשײד צװישן דעם געטלעכן נאָמען װי ער איז געשריבן און װי ער װערט אױסגערעדט.

עס איז דאָ װאָס עס איז געשריבן.

עס איז דאָ װאָס עס װערט גערעדט.

עס איז דאָ אַ פֿאַרבאָרגענע מציאות.

עס איז דאָ אַ געלעבטע מציאות.

אין גלות איז דאָ אַ ניט־שטימען.

די תורה שרײַבט אײן זאַך אין דער מציאות פֿון קיום.

די מענטשלעכע הכרה רעדט אַרױס אַן אַנדערע.

די תּורה זאָגט אין עוד מלבדו.

די מענטשלעכע דערפֿאַרונג זאָגט "איך בין דאָ פֿון זיך אַלײן".

די תורה זאָגט אַז אַלץ װערט אױפֿגעהאַלטן פֿונעם אױבערשטן.

די מענטשלעכע קולטור רעדט װי די מציאות דערקלערט זיך אַלײן.

די משיחישע פֿאַרװאַנדלונג איז אַ צוזאַמענפֿיר.

די אױסגערעדטע װעלט הײבט אָן שטימען מיט דער געשריבענער װעלט.

װאָס איז פֿאַרבאָרגן אינעם טעקסט פֿון דער בריאה װערט הערעװדיק אין איר קול.

דאָס איז נאָך אַן אופֿן צו הערן דעם כינור פֿון אַכט נימין.

די אַכטע נימא לאָזט די װעלט אױסרעדן װאָס איז שטענדיק געװען געשריבן.

XXXVIIIסימן 39 פֿון 501

דער אַכטער איז די װעלט װאָס װערט תורה־קענעװדיק

די װעלט איז פֿול מיט געטלעכע סימנים.

אָבער אַ סימן העלפֿט ניט דעם װאָס קען אים ניט לײענען.

מען קען דעריבער פֿאַרשטײן די בריאה װי אַ טעקסט װאָס װאַרט אױף דעת.

די װיסנשאַפֿט לערנט דעם סינטאַקס.

זי אַנטדעקט דפֿוסים, סדרים, פֿאַרהעלטענישן, כוחות.

די פֿילאָסאָפֿיע פֿרעגט װאָס פֿאַר אַ מציאות קען ליגן אונטער זײ.

די תורה לערנט תכלית.

דער אַכטער דאַרף ניט מורא האָבן פֿאַר װיסן.

ער בעט אַז דאָס װיסן זאָל דערגרײכן זײַן טיפֿסטע ענװה.

צו קענען די בריאה פֿולקאָמען אָן װיסן אַז זי איז באַשאַפֿן איז נאָך אַלץ אַ טיפֿע אומװיסנשאַפֿט.

די משיחישע תקופֿה איז דעריבער די רײַפֿקײט פֿונעם מענטשלעכן װיסן.

ניט װײניקער שכל.

מער.

שכל גערײניקט פֿון דער פֿאַנטאַזיע אַז מעסטן שעפּט אױס דעם קיום.

טעכנאָלאָגיע גערײניקט פֿון דער פֿאַנטאַזיע אַז קענען באַשטימט תכלית.

װיסן גערײניקט פֿון דער פֿאַנטאַזיע אַז דער װיסער האָט זיך אַלײן באַשאַפֿן.

און דעמאָלט:

“ומלאה הארץ דעה את ה׳.”

די ערד װײסט.

XXXIXסימן 40 פֿון 501

טעכנאָלאָגיע און דער אַכטער

די מאָדערנע װעלט האָט דערגרײכט עפּעס היסטאָריש מאָדנעס.

מענטשלעך װיסן קען זיך באַװעגן כמעט תיכף איבער דער גאַנצער װעלט.

אַ תורה געזאָגט אין אײן צימער קען דערגרײכן מיליאָנען.

כתבֿ־ידן װאָס זײַנען אַ מאָל געװען צוטריטלעך פֿאַר אַ קלײנעם למדנישן קרײַז קענען זיך װײַזן אױף עקראַנען אין שטובן.

די תורה אַלײן קען זיך באַװעגן אַרױס מיט אַן אומגעהערטן פֿאַרנעם.

דער דאָזיקער טעכנאָלאָגישער מצבֿ באַװײַזט ניט אַז די גאולה איז אָנגעקומען.

אָבער ער שאַפֿט כלים װאָס מען האָט זיך ניט געקענט פֿאָרשטעלן אין פֿריִערדיקע דורות.

דער זיבעטער דור האָט געניצט פּונקט אַזעלכע זיך־פֿאַרברײטערנדיקע כלים אַרױסצוגעבן די מעיינות חוצה.

ראַדיאָ.

דרוק.

סאַטעליט.

טעלעפֿאָן.

אינטערנעץ.

איבערזעצונג.

דיגיטאַלע אַרכיװן.

די פֿראַגע פֿאַרן אַכטן װערט אַן אַנדערע.

װאָס געשעט װען טעכנאָלאָגיע הערט אױף צו פֿונקציאָנירן בלױז װי איבערגאָב?

קען זי װערן פֿאַרשטאַנד?

קאָנטעקסט?

פֿאַרבינדונג?

קענען געװאַלדיקע שטראָמען אינפֿאָרמאַציע אַרױסברענגען דעת און ניט צעריסנקײט?

קען די מאַשין װאָס טראָגט װערטער זיך אױסלערנען צו דינען דעם מענטשן װאָס נעמט זײ אױף?

דער צוגעלײגטער ראַם הײבט אױף פּונקט די דאָזיקע אונטערשײד, און פֿרעגט צי אַ פֿאַרריכטע טעכנאָלאָגיע קען אַריבערגײן פֿון רײנער איבערגאָב צו קאָנטעקסטואַליזירן און פֿאַרדײַען פֿאַרן מקבל.

די דאָזיקע פֿראַגע געהערט נאַטירלעך צום אַכטן.

זיבן פֿולקומט דעם קאַנאַל.

אַכט פֿרעגט צי דאָס װאָס קומט אָן קען װערן געלעבטע חכמה.

XLסימן 41 פֿון 501

די תורה פֿונעם אַכטן

װי אַזױ װאָלט תורה געקלונגען אין אַן אַכטן רעגיסטער?

ניט קײן נײַע תורה װאָס פֿאַרבײַט סיני.

קײן מאָל ניט.

די תורה איז אײביק.

נײערט מימדים װאָס זײַנען שױן פֿאַראַן װערן אַנטפּלעקט אין אַ נײַעם פֿאַרהעלטעניש.

נגלה און נסתר רעדן אָפֿענער.

הלכה און קבלה באַלײַכטן אײנע די אַנדערע.

חסידות װערט װײניקער אָפּגעזונדערט װי אַ באַזונדער ענין און מער זעעװדיק װי די נשמה װאָס לױפֿט דורך אַלע תחומים פֿון תורה.

פּסוקים װאָס זײַנען פֿריִער באַהאַנדלט געװאָרן אין באַזונדערע געביטן הײבן אָן אַנטפּלעקן מבנהדיקע אָפּקלאַנגען.

די צאָל אַכט אין ברית, משכן, שמיני עצרת, חנוכה, משיח און אינעם צוקונפֿטיקן כינור הײבט אָן שאַפֿן אײן קאָנסטעלאַציע.

ניט װײַל יעדער פֿאַל מײנט פּונקט דאָס זעלבע.

די סימבאָלן פֿון דער תורה זײַנען רײַכער װי גלײַכונגען.

נאָר װײַל יעדער אײנער דריקט אױס אַ באַװעגונג העכער פֿון דער דערענדיקטער מאָס אַרײַן אין אַ העכערער אינטעגראַציע.

די תורה פֿונעם אַכטן באַמערקט דעריבער פֿאַרבינדונגען.

אָבער זי מוז בלײַבן דיסציפּלינירט.

אַ חידוש אָן ביטול װערט אַ פֿאַנטאַזיע.

אַן אמתער חידוש בײגט זיך פֿאַרן מקור.

ער זאָגט ניט: "איך בין אַריבער די תורה."

ער זאָגט: "זעט װאָס די תורה זאָגט."

XLIסימן 42 פֿון 501

משיח־הכרה אָן זעלבסט־נאַרישקײט

דער אױסדרוק "משיח־הכרה" קען װערן געפֿערלעך אױב ער װערט אָפּגעשניטן פֿון דער תורה.

ער קען זיך פֿאַרװאַנדלען אין אַ נפֿשישן אױפֿבלאָז.

אַ מענטש מײנט אַז װײַל ער פֿילט אַ קאָסמישע װיכטיקײט, טראָגט יעדע אינטויציע פֿון אים אַ נבֿיאישע אױטאָריטעט.

דאָס איז ניט קײן גאולה.

דאָס איז דער אני אין מיסטישע קלײדער.

די תורה־געשטאַלט איז אַן אַנדערע.

משיח־הכרה מײנט אַז די איצטיקײט װערט אױסגעטײַטשט פֿון דעם שטאַנדפּונקט פֿון איר געטלעכן ציל.

עס מײנט אַז גלות איז אמת אָבער ניט לעצט.

עס מײנט אַז לײדן מוז געענטפֿערט װערן, ניט ראָמאַנטיזירט.

עס מײנט אַז מצוות זײַנען װיכטיקער, ניט װײניקער.

עס מײנט אַז דער גוף איז װיכטיק.

דער שכן איז װיכטיק.

דער הױזגעזינד איז װיכטיק.

געלט מוז װערן כשר.

רײד מוז װערן רײן.

מאַכט מוז װערן אחריות.

לערנען מוז װערן עבודה.

באַציִונגען מוזן װערן אַ ברית.

די העכסטע טענה מוז אַרױסברענגען די נידעריקסטע אחריות.

אַנישט איז אַכט ניט אַרײַן אין זיבן.

XLIIסימן 43 פֿון 501

דער אַכטער װערט געפּרוּװט בײַם טיש

קאָסמאָלאָגיע איז גרינג כּל־זמן זי בלײַבט קאָסמיש.

די פּרוּװ קומט בײַם װעטשערע.

קען אַ שטוב טראָגן שכינה?

קען די רײד װערן װײך אָן װערן שװאַך?

קען אױטאָריטעט פֿונקציאָנירן אָן דערנידערן?

קען צוהערן װערן אַן אַקטיװע עבודה?

קען עשירות װערן צדקה?

קען עסן װערן אַ ברכה?

קען נאָענטקײט װערן אַ ברית?

קען אַ מחלוקת אָפּהיטן דעם צלם אלוקים אינעם צװײטן?

קען שבת אַרײַנקומען אין צימער װי מער װי אַ ריטואַלער אױספֿאָלג?

קענען קינדער דערפֿאַרן תורה װי אַ לעבעדיקע אמת און ניט בלױז װי אַ געירשנטע פֿאָדערונג?

קען קדושה בלײַבן פֿאַראַן נאָך דעם װי די התפּעלות פֿאַרגײט?

דאָ מוז דער אַכטער אָנקומען.

אױב משיח בלײַבט בלױז אין הימלישע השערות, איז זיבן ניט דערענדיקט געװאָרן.

אַ דירה מײנט אַ דירה.

אַ שטול.

אַ טיש.

אַ מזוזה.

ברױט.

װײַן.

װערטער.

שטילקײט.

נוכחות.

דער אין־סוף פֿאַראַכט ניט דעם צימער.

ער האָט אים געװאָלט.

XLIIIסימן 44 פֿון 501

דירה בתחתונים

חסידות גיט אונדז אפֿשר די דרײסטסטע אױסזאָג װעגן דער בריאה:

“נתאוה הקב״ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים.”

נתאװה הקב"ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים.

ניט בלױז אַ כסא אױבן.

אַ דירה אונטן.

דער אונטערשײד צװישן אַ כסא און אַ דירה איז װיכטיק.

אױף אַ כסא װײַזט זיך די מלוכה פֿאָרמעל.

אין דער הײם איז די נוכחות ניט געהיט.

אַ דירה איז װוּ דער װאָס װױנט דאָרט קען זײַן ער אַלײן, כביכול, אָן אַ מיטלער.

דערפֿאַר גלוסט די עצמות דעם תחתון.

ניט װײַל דער תחתון האָט עפּעס װאָס די העכערע עולמות פֿעלן צופֿעליק.

נאָר װײַל דער נידעריקסטער אָרט קען אַנטפּלעקן אַז קײן אָרט איז ניט אױסער אים.

דער אַכטער איז די רײַפֿקײט פֿון דירה בתחתונים.

זיבן בױט די דירה.

אַכט אַנטפּלעקט דעם באַװױנער.

XLIVסימן 45 פֿון 501

פֿאַר װאָס דער נידעריקסטער איז דער העכסטער אין כװנה

“סוף מעשה במחשבה תחילה.”

סוף מעשה במחשבה תחילה.

דער דאָזיקער זאַץ עפֿנט דעם גאַנצן איבערקער.

מלכות קומט לעצט.

דעריבער קען מלכות טראָגן די ערשטע כװנה.

די ערד קומט לעצט אין דער ירידה.

דעריבער קען די ערד זײַן די תכלית פֿון דער ירידה.

די גשמיותדיקע װעלט דאַכט זיך אַמװײניקסטן געטלעך.

דעריבער טוט דער גילוי פֿון געטלעכקײט דאָ װאָס אַ גילוי אין העכערע עולמות קען ניט טאָן.

משיח קומט בײַם סוף פֿון דער היסטאָריע.

דעריבער קען משיח אַנטפּלעקן די מחשבה װאָס איז געשטאַנען פֿאַר דער היסטאָריע.

דער אַכטער קומט נאָך זיבן.

דעריבער קען דער אַכטער זײַן די סיבה פֿאַר װאָס זיבן איז געװען.

דאָס איז ניט קײן פּאַראַדאָקס פֿאַר אַ צירונג.

דאָס איז דער סדר פֿון תכלית.

דער אַרכיטעקט טראַכט װעגן באַװױנען פֿאַרן בױען.

די שטוב װערט באַװױנט נאָכן בױען.

די לעצטע געשעעניש אַנטפּלעקט די ערשטע כװנה.

XLVסימן 46 פֿון 501

דער אַכטער און דוד

משיח איז פֿון בית דוד.

דוד אַלײן איז טיף פֿאַרבונדן מיט מלכות.

מלוכה.

געזאַנג.

די לבֿנה.

אױפֿנעמען.

דוד זאָגט:

“ולבי חלל בקרבי.”

עס איז דאָ אַ מין לײדיקײט.

מלכות פֿאַרמאָגט גאָרנישט פֿון זיך אַלײן.

און דאָך װערט דוד דער שורש פֿון אַן אײביקער מלוכה.

װידער דער זעלביקער דפֿוס.

דער װאָס נעמט אױף אַלץ װערט דער דורך װעמען די מלוכה בלײַבט באַשטײן.

דוד איז ניט דער ערשטער מלך אין דער מענטשלעכער היסטאָריע.

אָבער די דוד־מלוכה טראָגט אַן אײביקײט פֿון ברית.

משיח בן דוד פֿאַרבינדט דעריבער מלכות און אַכט נאַטירלעך.

די נידעריקסטע ספֿירה װערט דער מיטל פֿאַר אַ בלײַבנדיקער מלוכה.

דער מקבל װערט דער אָרט װוּ די אין־סופֿדיקע תכלית װערט פּאָליטיש, היסטאָריש און פֿאַרלײַבט.

דאָס איז ניט קײן צופֿאַל.

משיח קומט ניט אַרױס פֿון אַ רײן אַבסטראַקטער ספֿירה.

ער איז אַ מלך.

מלכות.

דער לעצטער.

דאָס כלי.

דער פּונקט פֿון װעלכן די צוקונפֿט הײבט זיך.

XLVIסימן 47 פֿון 501

אַכט װי די שטענדיקײט פֿון דוד־מלוכה

אַ מלכות װאָס הײבט זיך און פֿאַלט געהערט צום היסטאָרישן זיבן.

אַ מלכות װעמענס טיפֿסטע ברית דערגרײכט אײביקײט טראָגט די חתימה פֿון אַכט.

דאָס מײנט ניט אַז יעדער צײַטלעכער אױסדרוק פֿון דוד־מלוכה איז געװען שטענדיק.

קלאָר אַז ניט.

די דינאַסטיע האָט געליטן גלות.

דער כסא איז פֿאַרשװוּנדן פֿון דער געװײנטלעכער היסטאָריע.

אָבער די הבֿטחה איז געבליבן.

פֿאַרבאָרגן.

װידער אַ העלם.

װידער דער זױמען.

װידער דער סוף ערשט אין מחשבה.

משיח אַנטפּלעקט װאָס איז געטראָגן געװאָרן אונטערן העלם.

די אײביקע אײגנשאַפֿט איז ניט געשאַפֿן געװאָרן װען ער איז אָנגעקומען.

זי איז געװען פֿאַראַן דורך ברית בשעת די מלוכה האָט זיך געװיזן אָפּװעזנד.

אַזױ אַרבעט אַכט.

די טיפֿסטע המשכיות קען זיך באַהאַלטן במשך פֿון דער לענגסטער איבעררײַסונג.

XLVIIסימן 48 פֿון 501

דער אַכטער און דער בית המקדש

דער משכן אַנטפּלעקט דעם אַכטן טאָג.

דער לעצטער בית המקדש אַנטפּלעקט די זעלבע אַרכיטעקטור אױפֿן מאַסשטאַב פֿון דער היסטאָריע.

אַ מקדש איז ניט בלױז אַ רעליגיעז געבײַדע.

ער דעקלאַרירט אַז אַ גשמיותדיקער אָרט קען װערן אַ דירה פֿאַר דער שכינה.

שטײן.

מעטאַל.

האָלץ.

מאָס.

אַרכיטעקטור.

קרבנות.

געזאַנג.

מענטשלעכע עבודה.

אַלץ װערט כלים.

דער צוקונפֿטיקער מקדש שטײט דעריבער נאָענט צום האַרץ פֿונעם אַכטן.

װאָלט די גאולה געמײנט איבערלאָזן דעם חומר, װאָלט דער בית המקדש געװען אַ מאָדנער מיטלפּונקט.

אָבער אױב גאולה מײנט דער אין־סוף װױנט אינעם באַגרענעצטן אָן צעשטערן די באַגרענעצטקײט, איז דער מקדש כמעט דער פֿולקאָמענער סימן.

די אַרכיטעקטור נעמט אױף די נוכחות.

זיבן נעמט אױף אַכט.

XLVIIIסימן 49 פֿון 501

דער אַכטער און תחית המתים

“אז ישיר משה.”

די צוקונפֿטיקע צײַט־פֿאָרעם אינעם אַלטן ליד האָט צוגעצױגן די אױפֿמערק פֿון חז"ל װי אַ רמז אױף תחית המתים.

דאָס פֿאַרטיפֿט װידער דעם גופֿישן מימד.

תחית המתים איז ניט דער לעצטער זיג פֿון דער נשמה איבער דער התלבשות.

עס איז די צוריקשטעלונג פֿון פֿאַרלײַבטן לעבן אױף אַ פֿאַרװאַנדלטער מדרגה.

דער גוף קערט זיך אום.

די שותפֿות צװישן גוף און נשמה דערגרײכט אַ נײַעם מצבֿ.

דאָס איז דער סדר פֿון אַכט.

דאָס כלי װערט ניט אַװעקגעװאָרפֿן װען זײַן פֿאַרבאָרגענער שורש װערט אַנטפּלעקט.

דאָס כלי אַלײן װערט דערהױבן.

װאָלט די תכלית פֿון דער בריאה געװען רײן רוחניותדיק, װאָלט תחית המתים געװען איבעריק.

אָבער די תורה באַשטײט אױף אַ צוקונפֿט אין װעלכער דער פֿאַרלײַבטער קיום נעמט אָנטײל אינעם לעצטן גילוי.

דער גוף איז ניט געװען קײן צײַטװײַליקער טעות.

ער האָט געװאַרט אױף אַכט.